Een portal over het Jaar van Verzet met historische bronnen,
musea, lesmateriaal en activiteiten in het land.

Onderduikholen in Drenthe

Onderduikhol Valthe, Valthe
1 oktober 1942 t/m 11 april 1945

In oktober 1942 vluchtte een groepje Joden weg uit Emmen, nadat zij werden gewaarschuwd dat er een razzia plaats zou vinden. Midden in de nacht kwamen zij in Valthe terecht bij Bertus Zefat. Hij was kippenhouder. Bij hem thuis herbergde hij al twee onderduikers en hij was bereid ook hen te helpen. De waarschuwing bleek te kloppen: tijdens de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werd er in Emmen een razzia uitgevoerd. 65 Joden werden opgepakt en naar kamp Westerbork getransporteerd. Lang kon de groep bij Zefat thuis in het kippenhok niet blijven, het gevaar om ontdekt te worden was te groot. De onderduikers moesten naar het Valtherbos vluchten, waar ze zelf hun schuilplaats groeven. Deze schuilplaats, ook wel ‘onderduikhol’ genoemd, was 6 bij 3 meter. Het bestond uit een grotere woonruimte en een plaats om te slapen. Met takken en bladeren werd het hol verstopt. Later kwamen er nog acht onderduikers bij.

In 1943 werd het onderduikhol bij toeval ontdekt. De onderduikers werden snel en tijdelijk in Emmen ondergebracht, maar waren uiteindelijk genoodzaakt om terug te keren naar het bos; 500 meter van het oorspronkelijke onderduikhol vandaan maakte men een nieuwe schuilplaats. Eten en andere benodigdheden werd door een groep van zo’n 15 à 20 mensen uit de omgeving verzorgd – later bekend als de Zefat Verzetsgroep. Albertus Zefat nam de leiding op zich, bijgestaan door Jan Hendriks. Zefat werd echter verraden en op 27 juli 1944 voor zijn eigen huis gefusilleerd. Ook Hendriks werd opgepakt en stierf in een buitenkamp van Neuengamme op 18 november 1944. De onderduikgroep bleef verborgen, zowel Zefat als Hendriks zwegen erover.

Na de dood van haar man begon Aaltje Zefat een belangrijkere rol te spelen binnen de groep en ook de rest van familie Zefat bleef zeer betrokken. In het tweede onderduikhol bleven de Joodse onderduikers veilig tot 11 april 1945: de dag nadat de omgeving rondom Emmen en Valthe bevrijd werd. Alle 16 onderduikers overleefden de oorlog.

 

  • Open kuil van ongeveer 6 bij 3 meter, in de oorlogsperiode gebruikt als onderduikershol. Foto: Frits Pentenga / CC BY-SA 3.0.

Vorige | 1 - 1 | Volgende

Bronnen - direct toegang tot archiefmateriaal

Toon meer bronnen

Enkele betrokkenen

Albertus Zefat*1901 - ✝︎1944 )

Albertus Zefat was een kippenhouder uit Valthe en zeer betrokken bij de hulp aan onderduikers. Thuis had hij meerdere Joodse onderduikers verborgen en ook was hij de leider van de groep Zefat, die hulp gaf aan onderduikers in de onderduikholen in het Valtherbos. Zefat werd verraden en gearresteerd. De Grüne Polizei kon echter niets en niemand bij hem thuis vinden. Zefat weigerde ondanks dreigementen informatie prijs te geven en werd daarom bij zijn huis op 27 juli 1944 standrechtelijk geëxecuteerd.

Lees meer op Wikipedia

Jan Hendriks*1905 - ✝︎1944 )

Jan Hendriks was samen met zijn vrouw Abeltje Hendriks betrokken bij de hulp aan onderduikers. Zij werkten samen met Albertus Zefat en waren lid van diens groep, die hulp bood aan de onderduikers in de schuilplaatsen in het Valtherbos in Drenthe. Tevens hadden zij onderduikers thuis. Jan Hendriks werd verraden en gearresteerd. Via Kamp Amersfoort kwam hij in Husum-Schwesing, een buitenkamp van Neuengamme terecht. Daar overleed hij op 18 november 1944.

Link naar Oorlogsgravenstichting.nl

Aaltje Heres-Zefat*1905 - ✝︎1990 )

Aaltje Heres-Zefat was betrokken bij de Zefat-groep die onderduikers verzorgde die zich schuilhielden in het Valtherbos. Nadat haar man Albertus Zefat was gefusilleerd, nam zij zijn werk over binnen de groep. Ook zorgden zij voor onderduikers bij hen thuis. Aaltje Zefat overleefde de oorlog.

Aaltjo Oldenburger*1920 - ✝︎2017 )

Jo Oldenburger was 23 toen hij betrokken raakte bij de Zefat-groep. Hij zocht een onderduikplek voor Maurits en Rosa Jacobs, goede bekenden van hem, en zo kwam hij in contact met de Zefat-groep, die het echtpaar kon laten onderduiken in het Valtherbos. Nadat Albertus Zefat werd vermoord, richtte Oldenburger al zijn verzetswerk op de Zefat-groep en de onderduikers in de holen.